Một câu chuyện giữa đàn bà, đàn ông và… chơi vơi

* Bài viết có thể cho biết trước nội dung phim, nhưng với những phim thuộc dòng tác giả, hẳn đó không phải điều cốt tử, vì vậy nếu bạn quan tâm thì hãy cứ đọc trước khi có dịp xem phim (cũng có thể là không bao giờ được xem).

Ảnh chụp từ phim

Lại là chuyện đàn ông vô trách nhiệm, để đàn bà tuyệt vọng, đàn bà bị đẩy đến người đàn ông bí ẩn khác và tuyệt vọng lần hai, với chỉ một người không - phải -đàn - ông - không - phải - đàn - bà bên cạnh. Tôi đã thầm nghĩ thế khi xem đến nửa chừng “Đập cánh giữa không trung”. Nhưng thật không công bằng với nữ đạo diễn Hoàng Điệp nếu đúc kết cả phim chỉ có thế.

Nhân vật chính của câu chuyện là Huyền (diễn viên Thùy Anh), cô sinh viên thuê trọ ở xóm đường tàu Hà Nội. Huyền trót có bầu với bạn trai là Tùng (diễn viên Hoàng Hà), một anh chàng công nhân thay đèn đường và có sở thích chọi gà. Trong khi Huyền còn đang băn khoăn và mơ hồ với việc phá thai thì Tùng lấy mất số tiền dự định dành cho Huyền giải quyết “cục nợ”. Để có tiền, Huyền nhờ Linh (diễn viên Thanh Duy Idol) - người bạn chuyển giới chuyên giả gái để bán dâm - môi giới cho một má mì. Cô gặp Hoàng (diễn viên Trần Bảo Sơn) - một khách làng chơi bí ẩn và quyến rũ, có sở thích đặc biệt với phụ nữ mang bầu. Anh ta khiến Huyền rung động, dự định phá thai của cô cứ bị trì hoãn hết ngày này qua ngày khác, tới khi đứa trẻ trong bụng lớn dần lên...

Người ta hay nói về điểm mạnh để ca ngợi, nhưng tôi muốn nói về điểm yếu của phim trước - những thứ hay ho nên để dành.

Thứ nhất là nửa đầu phim hơi dài dòng, dĩ nhiên tác giả không chỉ muốn dẫn dắt nữ nhân vật chính đến bước tuyệt vọng phải sa vào vòng tay người đàn ông khác và dẫn phim vào điểm thú vị nhất mà còn muốn cho ta ngấm cuộc sống, nội tâm của những người trẻ trước sự cố nghiệt ngã. Nhưng vì ngấm hơi nhiều cái men nồng của không gian sống bức bí bên đường tàu đặc biệt dưới những cơn mưa, cái uể oải, hoang mang, chán chường của một nữ sinh trót có bầu, cái ầm ĩ của những cuộc đá gà… nên người xem như tôi có phần mệt mỏi. (Nếu làm cho người xem mệt mỏi là chủ đích của đạo diễn thì đây hóa ra lại là điểm mạnh, tôi không biết nữa).

Ảnh chụp từ phim

Thứ hai là, tôi nghĩ phim nên kết thúc ở cảnh Hoàng ra đi. Sau đoạn đó, Huyền xuất hiện vẫn với những băn khoăn như trước, cô quyết tâm tìm Hoàng qua má mì và rồi Linh bị đánh ghen nên dứt áo ra đi… Tôi nhận thấy thêm đoạn cuối này không làm xoay chuyển tình thế cũng như tâm tư nhân vật, tựa như là công thêm đuôi cho đẹp, đoạn cuối để tạo nên một vĩ thanh mà thôi, sẽ hợp với những phim khác “Đập cánh…”

Thứ ba, tôi hy vọng hình ảnh sẽ đẹp tuyệt - đạo diễn hình ảnh Phạm Quang Minh mà, nên hơi thất vọng khi ngoài điểm mạnh là phim đầy những khuôn hình rất chỉn chu, mang tính điển hình cho Việt Nam, đặc biệt có đoạn đạt đến độ như một cô gái khiêu gợi đi lướt qua ta (ví như cảnh Huyền và Tùng đứng trong thùng cần cẩu lửng lơ giữa trời mưa, nền là khối nhà hoang), nhưng vẫn nhiều cảnh không sâu, ý tưởng cũ (Hoàng - diễn viên Trần Bảo Sơn - quay lưng bước đi, khỏi Huyền, trong luồng ánh sáng tựa như Đức Chúa) và - giống như nhiều phim trong nước - hơi lem nhem, khiến tôi chưa thỏa mãn.

Ngược lại, bây giờ đến phần hay ho, nữ đạo diễn đã thể hiện rõ dấu ấn của mình qua một câu chuyện rất đời thường như cũng rất độc đáo. Một cô gái trót có bầu với bạn trai, ôi dào, nhan nhản, nhất là sống thụ hưởng, vô lo như bọn trẻ thời nay ấy. Nhưng chuyện hay là cô ấy bị mắc kẹt, không thể đi phá thai - một cách rất hợp lý, mà cũng rất dễ hiểu - do chẳng có tiền và sợ. Rồi cô gặp một người đàn ông bí ẩn, giàu có, giọng nói trầm ấm, cái nhìn dịu dàng, quan tâm từ tốn, lời khuyên từng trải và đẹp. Lại ôi, giống truyện Quỳnh Dao chứ có gì hay. Vâng, hay ở chỗ anh ta chỉ thích phụ nữ có bầu và còn làm cho cô ấy vô cùng hạnh phúc, thỏa mãn chứ không xâm chiếm thô bạo như cái tay đàn ông vắt mũi chưa sạch kia.

Những nhân vật trong phim đều được chăm chút và tỏa sáng. Đặc biệt là Linh, người được xây dựng để làm dịu đi tình huống căng thẳng, buồn bã của Huyền. Linh đem đến những tiếng cười nhẹ nhàng cho người xem mà không hề bị gượng gạo, như dễ thấy ở những nhân vật chuyển giới. Với Huyền, cô không nói nhiều, mà thể hiện chủ yếu qua hành động, ta thấy hiện lên rõ nét một cô gái trẻ yêu và ngốc nghếch, trở thành đàn bà rồi chịu hậu quả của việc đó một cách đầy nghiệt ngã nhưng vẫn ngây thơ đến tội nghiệp. Trần Bảo Sơn đóng đạt vai Hoàng như mô tả ở trên và vì mới ly hôn nữa nên hẳn qua vai diễn này anh lại càng khiến các fan nữ phát điên.

Không ngoài dự đoán, Hoàng Điệp cũng đưa vào phim những hình ảnh ẩn dụ như những cơn mưa, con cá trong vỏ đèn đường, đoàn tàu, nồi cháo… Chúng đem đến không gian bức bí, ẩn ức, tựa như tâm trạng của nhân vật. Thoại cũng được trau chuốt đến mức thật như đời sống. Trừ một số đoạn Huyền và má mì thoại hơi gượng gạo, còn lại nhân vật chửi bậy rất đúng điệu, trò chuyện vui ra vui, buồn ra buồn, thể hiện đúng tính cách và con người mình.

Đạo diễn cũng cho ta được thưởng thức những trường đoạn lãng mạn đến cảm động. Ví như khi Huyền và Tùng ngồi trong thùng cần cẩu (một lần nữa) được trang trí màu mè, rẻ tiền và sến sẩm như ước nguyện đón dâu một cách độc đáo của Tùng, vào đêm trước Huyền chuẩn bị đi nạo thai. Nó khiến ta liên tưởng đến bữa cơm cuối cùng của tử tù, Huyền tận hưởng giây phút đẹp đẽ do người yêu bày ra để ngày mai bước vào bệnh viện phá đi cái “của nợ” giữa họ.

Phía sau tôi, trong phòng chiếu phim đông nghịt người, nhỏ to giọng hai người phụ nữ trung niên bình luận, đại loại như “bọn con gái tỉnh lẻ toàn thế”, “sống kiểu đấy”… Tôi mừng vì phim đã phản ánh đúng thực tế cuộc sống, của một số bạn trẻ, đến mức người xem phải gật gù công nhận. Tôi lại buồn, trước một cảnh sâu sắc như vậy mà người ta vẫn không quên áp vào đó định kiến của mình. Tại sao không đơn giản cảm nhận cõi lòng tổn thương của cô gái sớm trở thành đàn bà, bên anh chàng người yêu vẫn chưa lớn hết? Trong trường hợp này, cô ở Thủ đô, hay tỉnh lẻ, thậm chí ở tận nước Pháp (như nàng Fantin của Vitor Hugo) thì nỗi đau khổ có gì khác nhau?

Ở đầu đề, tôi nói “chuyện giữa đàn ông, đàn bà…”, cái này thì rõ rồi, còn “chơi vơi” - không muốn dùng từ này lắm, dễ liên tưởng đến phim của Bùi Thạc Chuyên, nhưng quả vậy, các nhân vật đều trong tình thế chơi vơi; Tùng chơi vơi giữa tình yêu trẻ con và trách nhiệm với người phụ nữ của mình, Huyền chơi vơi trong tình yêu và thực tế nghiệt ngã, Linh chơi vơi với bản ngã khác thường và Hoàng cũng vậy - anh sẽ đi về đâu với những bà bầu và những đứa trẻ còn phập phồng trong bụng mẹ…? Có lẽ vì vậy nên đạo diễn đã chọn tên phim đầy chất thơ “Đập cánh giữa không trung”, để nói rằng họ như những cánh chim lạc, đập cánh trong mông lung, không biết sẽ đi đâu, về đâu. Một cái tên hơi dài nhưng phù hợp với câu chuyện buồn, bế tắc mà vẫn có nét hài hước và đầy chất thơ.

Ảnh chụp từ phim

Bonus: Nhiều người hỏi về cảnh nóng trong phim. Đương nhiên, phim về đàn ông và đàn bà đương đại thì phải có cảnh nóng rồi. Tôi thấy, cảnh nóng trong phim không đẹp nhưng không quá bạo liệt và thực sự cần thiết trong câu chuyện phim. Theo thông tin hóng được do nữ đạo diễn chia sẻ sau khi chiếu phim, kiểm duyệt không phải vấn đề. Chị đã tự mình cắt một số cảnh trong lúc dựng, như vậy không tính vào phim. Chị cũng có lời khuyên cho các bạn trẻ làm phim là nếu bạn không thể qua được kiểm duyệt thì cần xem lại phim trước khi trách móc cơ quan quản lý.

P.D

Đọc tiếp

Xem phim Cánh đồng bất tận

Khi ánh đèn phòng chiếu bật sáng, tôi và người bạn đi cùng nặng nề đứng lên. Khác với mọi lần, chúng tôi lẳng lặng ra về và trao đổi rất ít về bộ phim. Bên ngoài, dọc bờ hồ Thủ Lệ, vẫn những cơn gió mơn man của mùa thu Hà Nội. Gió thu, không đủ lạnh để thiếu nữ quàng thêm khăn ấm làm duyên, cũng không đủ nhẹ nhàng để làm vơi đi cảm giác ngột ngạt của những số phận trên màn ảnh.

Xuyên suốt bộ phim, tác giả dường như chủ tâm thay mặt nữ giới thống thiết gào lên nỗi bất hạnh của đàn bà. Nhân vật mẹ (Tăng Thanh Hà thủ vai) ngã vào tay gã Ba Tàu nhưng cô dường như không biết mình có tội. Có tội chăng là cảnh đời nghèo khó, là nỗi khát khao làm đẹp được quy định bởi tính nữ vĩnh hằng. Cô ngỡ là tấm lụa trắng của gã Ba Tàu có thể đổi được “không bằng lúa”. Và lúc đổi, chắc chắn cô không nghĩ rằng cô đã đánh đổi không chỉ xác thịt mà còn cả cuộc đời của hai đứa con.

Câu chuyện được bắt đầu với số phận một người đàn bà – một con điếm đã không còn là con điếm kể từ giờ phút ấy. Sương (Hải Yến thủ vai) là một số phận buồn thảm. Dạt về một miền quê nghèo khi hương sắc đã không còn làm lu mờ ánh đèn thị thành được nữa, cô tiếp tục chịu một trận đòn ghen dữ dội và nhục nhã trước khi được cha con ông Võ (Dustin Nguyễn) cưu mang. Sương mắc nợ cha Điền vì đã cho cô nương náu. Nhưng như thế liệu có đủ để cô phải chịu thêm hai lần sỉ nhục từ người đàn ông mà cô nghĩ là cô có thể cải tạo? Thực ra, Sương có muốn đổi thân xác mình để lấy sự sống của đàn vịt nhà ông Võ không? Không! Đấy chỉ là lần dấn thân thứ hai của Sương trong nỗ lực thức tỉnh người đàn ông đang chìm đắm trong nỗi đau mất vợ. Và cô đã thất bại. Một lần nữa, cuộc đời Sương lại dạt đi trong ngút ngàn đồng năng, chỉ một con đường nhưng không điểm đến.

Dọc theo câu chuyện tuyến tính bi đát ấy, một mảng đời khác xuất hiện: Hai chị em Nương – Điền. Điền (Võ Thanh Hoà) là một cậu bé mà suốt tuổi thơ chỉ biết có “vịt – cá và bùn”, chưa bao giờ nhìn thấy con chữ và lâu lắm rồi không được thụ hưởng cái gọi là tình thương. Cậu sẵn sàng – như cậu nói – ‘giết chết những ai động đến chị” để bảo vệ Sương. Một suy nghĩ đầy tính anh hùng đường phố kết tinh từ bản tính ghét cái ác và nỗi khao khát tính dục bùng phát ở tuổi dậy thì. Kết cục, Điền đã dùng súng cao su bắn gãy răng một gã giang hồ miệt đồng, bắn vỡ chim một gã khác và bóp cổ, dìm nước gã thứ ba đến chết vì một trong ba gã đã ngủ với Sương để đảm bảo cho sự sống của bầy vịt nhà cậu. Sau cuộc chiến đó, Điền biến mất. Mất hút như làn khói đốt đồng giữa mênh mông sông nước miền Tây. Với cuộc đời của cha cậu, cậu vô can. Cậu cũng không giống mẹ đến mức bị cha ghét. Nói chung, sự có mặt của cậu chỉ là tấm đệm để cô gái điếm lọt vào gia đình cậu.

Chị của cậu thì khác. Nương (Lan Ngọc) là một nhan sắc đồng quê non nớt, đẹp và giống hệt người mẹ đã bỏ đi từ năm em lên chín. Bảy năm trời lầm lũi sống bên cạnh người cha chỉ giao tiếp bằng tiếng “gầm gừ và tằng hắng”, Nương dường như đã đủ thời gian để thấu hiểu vì sao mẹ em ra đi, vì sao cha em trở nên cộc cằn và thô lỗ. Hầu như em chỉ mơ ước một điều là “phải chi bảy năm qua tía cũng” thể hiện được tình thương với chị em Nương. Ngay cả ước mơ của em cũng nghèo nàn đến mức em chỉ dám ước ngược về quá khứ. Ngoài ra, cuộc sống của Nương trong phim chẳng có gì đáng nói cho đến khi em bị một gã giang hồ miệt đồng cưỡng hiếp trong khi cha em – gã đàn ông cục cằn – bị hai thằng khác oánh bầm dập và giữ chặt.

Và Út Võ bừng tỉnh.

Tại sao bộ phim gần như không muốn khắc hoạ nỗi đau đàn ông? Dù chính nỗi đau ấy là lý do chính tạo nên bi kịch cuộc đời của cha con Út Võ - người đàn ông đã hết mực âu yếm yêu thương, đã quần quật lam làm để một ngày trở về và biết vợ mình đã đi mất.

Tác giả đã buộc hai người đàn bà (Sương, Nương) phải trả giá cho lỗi lầm của một người đàn bà khác (vợ Út Võ). Đặc biệt là gánh nợ đời ấy được dồn lên vai cô bé 17 tuổi. Bị buộc phải biến thành đàn bà theo một phương cách không thể ghê tởm hơn, Nương – và qua đó là cả Út Võ - xem như đã bị dồn đến tận cùng bi kịch. Tại sao bộ phim không kết thúc ở cảnh Sương đi vào đồng năng? Tại sao gia đình Út Võ phải chịu thêm một thảm cảnh đau lòng đến thế? Tôi không biết! Nhưng tôi cảm thấy bất nhẫn khi nỗi đau “bất tận” được đặt lên cuộc đời một đứa bé. Khi ánh mắt Nương thảng thốt, khi Nương lịm đi trước mặt cha, tôi như cảm thấy rất rõ cuộc đời em oằn xuống, trĩu nặng. Trĩu nặng đến mức dù bộ phim được kết thúc bằng một lời thoại đầy tính nhân văn thì lòng tôi vẫn day dứt.



(Viết 27/10/2010; chuyển từ Facebook Note sang)

Jeff - El Loco

Đọc tiếp

Nhân vật trong Rừng Nauy của Trần Anh Hùng

Trần Anh Hùng đã chuyển gần như toàn bộ câu chuyện đầy cảm xúc, suy tưởng và diễn biến tâm lý của Haruki Murakami thành phim – Điều mà tôi ngỡ là không thể. Để làm được điều đó, một trong những công việc đầu tiên cần làm có lẽ là chọn diễn viên. Trước hết là Toru Watanabe và Naoko.

Tôi không kỳ vọng ở Naoko một nhan sắc, bởi cái đáng xem là diễn biến tâm lý và tiến trình đời sống của cô. Đáng tiếc là Naoko của Trần Anh Hùng không những không đẹp mà còn không đặc sắc. Nét mặt cô không thể hiện được sự giằng xé nội tâm.

Ánh mắt cô – từ đầu đến cuối – chỉ có một kiểu. Nhợt nhạt. Vô ngôn. Lẽ ra, ở một người bị tự kỷ như cô, hành động phải có chút vô thức; ánh mắt đôi khi phải lóe lên chút linh hoạt và hoang dại. Hơn thế nữa, Trần Anh Hùng đã không chọn một diễn viên có thể hình đẹp, đồng thời cắt mất đoạn Naoko khỏa thân dưới ánh trăng. Trong khi chính những chi tiết này ám ảnh Toru nhất, làm cho anh ta không thể xác định được anh ta có YÊU Naoko hay không, hoặc giả có yêu thì có bằng phần tình cảm anh ta giành cho Midori hay không. Từ đó mới có thể góp phần làm rõ tính cách và đời sống tình cảm của nhân vật nam chính.

Toru Watanabe là số phận trung tâm. Vì vậy cần nói về anh ta dài hơn một chút. Toru của Haruki bị vây quanh bởi thứ tình cảm không thể xác định được một cách rõ ràng với Naoko. Yêu? Ham muốn thể xác? Trách nhiệm với người bạn thời thơ ấu? Đồng thời Toru bị giằng xé giữa mong muốn hòa đồng với xã hội mới và sự kìm hãm do những kỷ niệm xưa cũ mang lại. Toru của Haruki sống, làm tình, học tập v.v một cách rất bản năng. Cậu có thích tớ không? Có! – Đi tìm gái với tớ nhé! Okie! – Đừng tìm tớ ! Ừ ! Tưởng như cuộc sống tinh thần của Toru rất phức tạp nhưng hóa ra không phải vậy. Anh ta KHÔNG SUY NGHĨ mà chỉ là NHỚ LẠI mọi điều.

Trong khi đó, Trần Anh Hùng xây dựng hoặc nói đúng hơn, giúp người xem nghĩ rằng Watanabe đã rất yêu Naoko và do đó đã hết sức cố gắng giúp Naoko quay về với cuộc đời. Nhưng trường đoạn Watanabe và Naoko đi dạo (như khổ sai) trên đồng cỏ cho thấy anh ta, rút cuộc, chả biết mình cần phải làm gì và có thể làm gì. Đấy là mâu thuẫn. Kết cục là Trần Anh Hùng đã chọn một khuôn mặt vô tâm, không âu lo và toan tính – Hoàn toàn thỏa mãn đối với Toru - Văn học nhưng lại không thỏa mãn đối với Watanabe – Điện ảnh.

Những nhân vật khác thì sao?

Ngay khi Nagasawa và Midori xuất hiện, tôi đã hoàn toàn thỏa mãn với chính mình. Diện mạo và phong cách của Nagasawa phù hợp một cách hoàn hảo với nhân vật, phù hợp đến mức mà dù có rất ít đất diễn thì nhưng tín đồ của Rừng Nauy cũng phải thốt lên: Chính hắn! khi nhìn thấy anh ta vừa hút thuốc vừa cụng ly với Toru.

Midori gầy gò nhưng không yếu ớt. Khuôn mặt hồng tươi, đôi mắt to và trong sáng của cô, cách cô chủ động điều khiển đôi môi mình một cách tinh tế, linh hoạt khi cười, khi nói đã góp phần giúp Trần Anh Hùng khắc họa nên một số phận khác biệt so với tất cả những số phận khác trong phim. So với Naoko hay Reiko, Midori chịu nhiều mất mát không kém: mẹ mất sớm, bố ốm liệt giường rồi ra đi, người yêu không hiểu được cô, chị gái vui với tình yêu của riêng mình và không giúp được gì. Midori một mình bươn chải với cuộc sống khó khăn và nhàm chán nhưng cô vẫn tiếp nhận cuộc đời bằng một ánh mắt lạc quan, dũng cảm đương đầu với mọi biến cố và nỗ lực giành lấy hạnh phúc. Hơn nữa, Trần Anh Hùng có vẻ như đã ưu ái hơn đối với Midori. Ông dành cho nhân vật này nhiều đất diễn, thông qua đó tạo nên sự ràng buộc vô hình nhưng vững chắc giữa số phận của cô và Toru, đẩy vai trò của Midori lên cao hơn một chút so với chính cô trong tác phẩm văn học.

Chắc chắn là tôi sẽ cảm thấy rất ân hận nếu không nhắc đến người được đạo diễn chọn vào vai Hatsumi. Cũng vẫn là khuôn mặt, đôi mắt và khóe miệng nhưng lần này, người được chọn (chỉ xuất hiện chừng 5 phút) đã kịp thể hiện xuất sắc hình ảnh một cô gái đoan chính, tâm lý hơi yếu ớt nhưng biết kiềm chế cảm xúc nhờ bản chất tính cách và nhờ nền tảng giáo dục hoàn hảo.

So với tác phẩm văn học, Reiko chắc chắn là nhân vật khác biệt nhất. Reiko của Haruki là một phụ nữ đầy nếp nhăn, tâm hồn lãng mạn, nhạy cảm, đôi tay tài hoa cùng một quá khứ đầy biến động. Trần Anh Hùng đã xóa đi toàn bộ quá khứ đau buồn của cô và có lẽ chính điều này đã hướng ông đến việc chọn một diễn viên có bề ngoài thiếu ấn tượng, không già, không trẻ để vào vai Reiko. Hệ quả của cả hai vấn đề này làm cho trường đoạn Reiko làm tình với Toru trở nên lạc lõng, thiếu tính mục đích. Có cảm giác như Trần Anh Hùng cố ép hai nhân vật này làm tình với nhau, dùng hành động này tạo lập biến cố mang tính giải thoát cho tâm hồn Reiko. Nhưng giải thoát khỏi điều gì? Tại sao phải thế? Thật đáng tiếc!! Tuy nhiên tôi cũng hiểu rằng tác phẩm điện ảnh không phải là một mâm cỗ nhiều tầng của nông thôn Bắc Bộ. Dù đầu bếp có tài hoa đến mấy, số lượng món được bày cũng sẽ rất hạn chế.

(Viết 23/01/2011; được chuyển sang từ Facebook Note)

Jeff - El Loco 

Tái bút:

- Bạn nào chưa đọc truyện thì xem phim sẽ hơi vất vả.

- Bạn nào thích nhiếp ảnh thì nên xem phim. Cảnh quay rất tuyệt.

Đọc tiếp