Monday, April 25, 2016

Hướng dẫn cha mẹ phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em

Tài liệu từ Cục Bảo vệ chăm sóc trẻ em - Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội












(Nguồn http://treem.molisa.gov.vn/SIte/vi-VN/13/406/17779/Default.aspx)

Monday, March 7, 2016

Bên hiên nhà


(Ảnh: Katie Andelman, lấy từ internet)

Bé rất thích
Kể chuyện chơi
Sáng hôm nay
Ngoài hiên vắng
Gọi gió đến
Kề sát bên
Bảo lặng im
Nghe thầm thĩ

Ngày nào đó
Tháng chưa xa
Năm chưa rõ
Nơi có gió
Đầy mây trời
Hoa rơi rơi
Suối róc rách
Quả bóng đẹp
Quả bóng xinh
Khẽ uốn mình
Lớn như thổi
To bằng trái
Tròn bằng mâm
Êm như nhung
Nhanh như sóc
Bóng hút mật
Từ mặt trời
Uống nước khơi
Căng bụng phệ
Càng vui vẻ
Chạy tung tăng
Lội suối ngàn
Leo đồi vắng
Nhảy trong nắng
Hát trong mưa
Ngày say sưa
Đêm vội vã
Không ngừng nghỉ
Bóng mãi lăn
Mỗi ngày thêm
Càng tròn ủng
Như cái thúng
Bằng mặt hồ
Biển dù to
Không bằng bóng
Mỗi con sóng
Lại dồn thêm
Làm bóng tròn
Phình lên mãi...

"Bằng gì vậy?
Gió tò mò
"Còn gì to
Hơn mặt biển?"

"Là Trái đất
Bé đáp lời
"Này gió ơi
Có đoán được?"

Gió khúc khích
"Chuyện thật hay
Đi khắp nơi
Chưa từng biết"

Chuyện đặc biệt
Riêng bé thôi
Thế gian này
Không đâu có

"Xin nghe nữa"
Gió nỉ non
Rồi gọi thêm
Bầy chim đến
Gọi cả nắng
Và lũ mây
Tới quanh đây
Nghe chuyện kể
Bé vui quá
Hát vang ca
Góc hiên nhà
Thành cổ tích.

Băng Hồ

Wednesday, February 24, 2016

Chủ trò



Ảnh: Internet
Búp bê cao lớn
Con cún mắt tròn
Thỏ bông tai trắng
Cua có bốn chân
Xe hơi chạy nhanh
Xe đạp hai bánh
Tàu kêu xình xịch
Đỗ trong sân ga…

Cả cửa cả nhà
Bạn bè bé đó
Làm sao cả lũ
Chơi cùng với nhau

Bé lắp tàu trước
Rồi đến xe sau

Búp bê, cún, thỏ
Trật tự xếp hàng
Chờ thủ lĩnh nhỏ
Lần lượt gọi tên

Riêng cua kềnh càng
Cho lên ghế trước
Càng cầm vô-lăng
Càng phanh khi gấp
Càng thì mở nhạc
Càng bật điều hòa…

Búp bê giống bé
Mới tập đi xe
Cho lái hai bánh
Đạp vèo khỏe re

Chó con thính mũi
Phân làm hoa tiêu
Tai thỏ dài nghêu
Để dành nghe ngóng

Đi chừng một đoạn
Đèn đỏ đèn xanh
Bỗng có còi tuýt
Phạt xe đi nhanh

"Chủ trò" hốt hoảng
Dừng cả đám ngay
Bắt phạt tất cả
Úp mặt mười giây!

Vì không biết đếm
Bé tha cả đoàn
Khi mới đến năm
Đã được đi tiếp

Tíu ta tíu tít
Xình xịch, xình xịch
Bí ba bí bô
Cọc cà cọc cạch
Đoàn xe chạy quanh
Cọc cà cọc cạch
Bí ba bí bô
Xình xịch xình xịch
Tíu tít tíu ta!

Băng Hồ

Tuesday, February 24, 2015

Cháo lòng


Cháo lòng rõ là món bình dân. Bình dân đến tưởng chừng không có gì bình dân hơn được nữa. Gạo, lòng lợn, tiết, ít rau thơm, ít gia vị. Toàn thức dễ kiếm. Cơ mà cháo lòng còn bình dân ở chỗ nó phổ biến từ nam chí bắc và nam thanh phụ lão ấu đều xì xụp được sất.


Cháo lòng không bị hạn chế bởi niềm tin tôn giáo như thịt chó, cũng chẳng phải là thức ăn mang đậm tính địa phương như phở, mỳ Quảng hay hủ tiếu Nam Vang. Cháo lòng dễ được bắt gặp ở một góc khuất đâu đó, bình dị, không phô trương. Tình cảm của nó với tín đồ ẩm thực cứ như tình cảm của ông anh trai dành cho cô em gái ấy, đậm mà kín, thô mà đằm. Phải quán ngon thì cứ gọi là nghiện đến chết đi được.

Ấy vậy mà nấu được bát cháo lòng ngon cũng phải ý tứ, khéo léo lắm. Trước là chọn gạo, phải là thứ không quá dẻo, không quá khô và quan trọng đừng có xát kỹ quá. Xát kỹ thời gạo mất hết lớp cám, khi nấu lên hạt gạo cứ rã bời bời, nước một đằng, gạo một nẻo và không bám vào được miếng lòng. Cháo lòng mà gạo – bột gạo không bám vào được miếng lòng là bát cháo vứt đi. Là bởi, khi quyện vào miếng lòng, nó làm cho miếng lòng cô hàng thái nguội trở nên ấm lại, giúp cho miếng lòng đậm vị, vừa giòn vừa ấm.

Thứ đến là lòng. Thôi thì đủ cả: nào dồi, nào lòng xe điếu, nào dạ dày, tràng, cổ hủ, gan, cật, tim v.v. Thức nào có bí kíp của riêng thức ấy. Đơn cử như dồi: ta hẵng chọn cái ruột già cỡ vừa phải rửa thật kỹ rồi lộn trái ra cho lớp mỡ xoay vào trong. Làm thế, khi luộc mỡ ngấm vào nhân dồi beo béo. Cắn vào miếng dồi thấy chân răng ấm sực lên. Nhân dồi gồm nhiều thứ khác nhau như mỡ sa, rau răm, hành hoa, đỗ xanh, lá xương xông, tiết đông v.v. Nhớ khi luộc dồi phải lấy tăm chích nhẹ để tránh làm dồi bị nứt, vỡ. Lòng xe điếu thì rửa sạch, đun nước sôi rồi thả lòng vào chừng mươi phút, vớt ra thả luôn vào bát phèn chua pha sẵn hoặc bát nước nguội có vắt vài giọt chanh. Tuyệt đối không bỏ nước luộc lòng bởi vì đây chính là nguyên liệu quý giá để nấu cháo. Nước luộc lòng vừa ngọt, vừa béo, vừa thơm, khi nấu lên nước quyện với gạo như kiểu ôm chầm lấy nhau mà thăng hoa cho đời vì hợp quá, khéo se duyên quá.

Việc từ đây trở lên là việc của cô hàng. Từ đây trở xuống là việc của người thưởng thức – tức là kẻ phàm phu tục tử từ nãy giờ vẫn hong hóng đằng cái thớt to uỵch và đôi tay như ngó sen của cô hàng cháo. Nhận bát cháo thì ta phải làm gì? Ăn, dĩ nhiên. Nhưng mà ăn ra làm sao? Ấy, đừng quá vội mà bỏng lưỡi. Đầu tiên rắc một ít tiêu cho cháo dậy mùi. Đã có lần mình dùng mắc khẻn thay cho tiêu nhưng đấy là một thử nghiệm hoàn toàn thất bại. Mắc khẻn chấm gà luộc, lợn luộc hay ướp các món nướng là tuyệt hảo nhưng rắc vào cháo lòng thì đâm hỏng mùi bởi nó không có được cái hương tự nhiên vừa nồng nàn, vừa dịu nhẹ như tiêu. Tiếp theo là ớt. Kể cả người chưa bao giờ ăn ớt cũng nên thử chiêu này. Một chiêu thức vô cùng đơn giản mà độc đáo mình học được từ cô em Khuất Hiền Châu. Nhất chiêu đoạt tình – nói theo kiểu Kim Dung tiên sinh. Nhón trái ớt, bẻ đôi xem thử nó cay cỡ nào để mà ước lượng mình dùng bao nhiêu nào thì vừa. Tỳ trái ớt vào bên trong miệng bát, nhặt lấy cái thìa, ai khéo thì dùng đũa cũng được, từ tốn dằm phần ớt đó ra rồi trộn vào cháo. Nhớ là chỉ làm vừa đủ thôi, nhiều quá sẽ mất ngon vì cay. Vừa đủ thì cháo sẽ có vị the the, nồng nàn. Và tuyệt đối không dùng dao thái sẵn hay kéo cắt. Làm kiểu ấy trông rất chi là tiểu tư sản nông thôn – tức là học đòi kiểu cách. Ớt cắt bằng dao hay kéo là ớt đã bị cưỡng bức tiêu hủy cả mùi lẫn vị. Lưỡi dao sắc không làm vỡ được các tế bào ủ hương, ủ vị của ớt; biến ớt trở thành cọng rau muống nhạt nhẽo, tầm thường.

Thế, trộn cháo lên một tí. Xoay sang nhặt rau. Nhặt rau mùi bỏ vào bát xong thì trộn nhẹ cho rau dịu xuống. Đừng trộn kỹ, kỹ quá sẽ làm mớ rau mùi chín thẫm như rau trong nồi cám lợn – mất cả thi vị. Cũng đừng để rau cả cây dài xong vừa húp cháo vừa nhồm nhoàm gặm rau – nhỡ nhiếp ảnh gia nào đi ngang lúc ấy thì khuôn hình vừa không đẹp vừa khó lấy điểm nhấn.

Bát cháo lòng ngon là bát cháo mà khi ăn xong ta chỉ muốn chạy đến thơm chụt vào … đôi tay cô hàng; là bát cháo mà khi ta ăn xong, con chó nhà hàng phải ôm mặt khóc vì bát sạch quá!


Ấy, ăn một miếng ngon không phải là dễ. Phỏng?

Hàn Giang

Tuesday, August 19, 2014

Câu cá chuối tổ


Trước kia, ao hồ nông thôn nhiều cá chuối tổ. Tên chuối gọi theo như hình dáng con cá giống quả chuối. Chuối với người Thanh Hóa còn được phát âm thành chúi, một cách gọi theo đặc tính của nó hay chúi đầu, lẩn trốn xuống bùn, dưới bùn và có thể nằm đó khá lâu, trong trường hợp ao hồ bị cạn hết nước. 
Người Bắc gọi cá chuối là cá quả. Người Nam lại có tên cá lóc, cũng  gọi theo cách di chuyển, cách “đi” của nó trên cạn. Thực tế, cá chuối khác cá quả. Cá chuối đầu to, nhiều con đầu rất to, nhỏ thon dần về phía đuôi. Cá quả đầu nhỏ thân tròn, đầu, đuôi cân đối. Loại cá chuối hoa khoang vện đầy mình, sắc đen, ít thấy. Một loại cá chuối đặc sản ở khe núi Nưa, có hoa văn trên đầu, tên chữ là triều đẩu (nghe nói đêm ăn hướng về sao Bắc Đẩu) nay rất hiếm.
Channa Argus - một loài cá chuối
Ảnh: sưu tầm từ Internet
Cá chuối sinh sản mạnh, chóng lớn. Tại những ao chăn nuôi cá, ươm thả cá, người ta rất ghét cá chuối nói chung, cá chuối tổ nói riêng, vì giống cá chuối phàm ăn, chén tất cả các loài cá con: trôi, mè, trắm, gáy,... Cá chuối mẹ đang nuôi con càng ra sức tiêu diệt những đối tượng nó nghĩ là gây hại cho đàn con nó. Vì thế, các ông chủ ao rất vui lòng khi thấy người đến câu. Nhưng cá chuối đến tuổi trưởng thành đều khôn. Cá chuối khi đã sinh con càng tinh khôn hơn. Cho nên việc câu cá chuối ao hồ không dễ.
Một con cá chuối mới sinh được một đàn con. Nó thường bảo vệ đàn con bằng cách ngậm chúng vào hai cái mang to rộng, có “thành lũy” vững chắc. Đàn con lớn khá nhanh, cái mang trở nên chật hẹp, cá mẹ đành phải để chúng ở bên ngoài. Nó cảnh giác với mọi kẻ qua lại, luôn luôn canh phòng cẩn mật. Nó lượn lờ chung quanh, dồn đàn con đông hàng trăm chú cá mới bé tí ti mà đã nghịch ngợm phải biết, thích chơi nhào lộn, ưa chạy nhảy lung tung, phải quây tròn một chỗ, đề phòng nguy hiểm. Thỉnh thoảng nó đớp “bập” một cái ra oai, khiến kẻ thù sợ hãi tránh xa, cũng là để khiến lũ con thơ dại giật mình kinh sợ, không dám tách khỏi đàn. Cũng như nhiều giống vật đang nuôi con khác, cá chuối mẹ rất ham con nên dữ dằn. Không chỉ đe dọa, nó sẵn sàng ăn tươi nuốt sống những con vật dưới nước mà cái miệng lớn rộng đến mang tai của nó đớp một cái vừa gọn.
Nắm được đặc điểm ấy của cá chuối mẹ, người ta bắt nhái ngoắc vào lưỡi câu, thả xuống ao hồ, kéo rê trên mặt nước, giả làm con nhái đang nhảy nhảy hoặc đang bơi bơi. Lối câu này gọi là câu rê. Nghe mặt nước xao động, đàn con theo bản năng tự nhiên, lặn chìm hết thảy, rồi trong chốc lát lại ngoi lên thở ở chỗ khác. Cá mẹ tưởng con nhái kia là kẻ thù nguy hiểm đang nhắm vào đàn con nó, nó phải ra tay trước. Nó phóng tới rất nhanh, há miệng thật to, “bập” một cái. Con nhái tức thì nằm gọn trong miệng nó. Nó toan nuốt ngay con mồi vào bụng. Nhưng chưa kịp nó đã bị cần câu giật mạnh, và trong chớp mắt, lưỡi câu cắm xuyên qua hàm mép nó. Theo phản xạ tự nhiên, nó quẫy mạnh và giãy giụa. Song càng quẫy, càng dãy, cái ngạnh sắc như cái chốt lợi hại ngày càng đóng chặt hơn. Phút chốc con cá mẹ bị tung mình lên khoảng không rồi quật mạnh như trời giáng xuống nền đất cứng!
Tục ngữ nói: “Ai uốn câu cho vừa miệng cá”. Thế mà câu cá chuối tổ, người ta phải ước lượng con cá to hay nhỏ để cắt lưỡi câu, uốn lưỡi câu cho vừa. Loại cá chuối mẹ nhiều con to bằng bắp tay, không ít con lớn hơn. Nếu lưỡi câu nhỏ dễ bị tuột khỏi miệng cá. Người ta quan sát làn sóng dợn mặt ao do cá mẹ tạo ra và tiếng đớp “bập” của nó mà đoán biết con cá lớn chừng nào để dùng lưỡi câu và mồi nhái thích hợp.
Trong thực tế, có những chuối mẹ không dễ mắc câu. Nó chỉ đớp giả để xua đuổi con nhái, xua đuổi kẻ thù. Nó cũng biết cảnh giác khi xuất hiện thấy bóng người (một hình thù to lớn kỳ dị) in xuống mặt nước ao, hoặc tiếng động cười nói, hay tiếng những bước chân đi lại trên bờ. Bởi vậy, câu cá chuối tổ, tốt hơn hết, người ta phải chọn lúc đêm khuya thanh vắng.
Người câu rê, nếu không sẵn tính kiên nhẫn, cũng phải luyện cho mình đức tính kiên nhẫn. Ban ngày, anh ta có thể đứng như một thân cây bên bờ ao hàng giờ liền, không nói năng, không cả tiếng ho. Ban đêm anh ta ngồi từ chập tối đến nửa đêm, từ nửa đêm đến gà gáy sáng mà không hề ngủ gật. Cá và người, người và cá, như cùng thi gan với nhau, ai gan hơn sẽ thắng. Không ít trường hợp người câu cá đành chịu thất bại. Có khi, người câu phải liên tục cả tháng trời, đêm đêm tới bờ ao ngồi, chân tê, gối mỏi, lưng đau, hiến thân cho muỗi đốt, mặc chân cẳng cho kiến cắn... cuối cùng mới hàng phục nổi con cá mẹ tinh khôn. Phút giây vui sướng nhất của người câu là lúc giật cần lên, con cá kéo nặng ghì xuống, uốn cong “ót cần” thành nửa vòng tròn và một vệt sáng lấp lánh bay vút lên khoảng không... Thực ra, giá trị kinh tế của con cá dẫu to đến đâu cũng không tương xứng với công lao của người câu. Niềm vui ở đây là niềm vui đắc thắng, đối thủ đã chịu thua, kẻ thù đã bị tiêu diệt.
Cá chuối tổ thường to, cái đuôi xòe ra như nan quạt. Người câu khi mổ thịt cá, không quên chặt lấy cái đuôi đem dán lên cây cột cái giữa nhà như để lưu dấu, để kỷ niệm một chiến công đáng ghi nhớ. Nó cũng giống một bông hoa trang trí đầy tính dân dã mà không dễ nhà nào cũng có. Khi cần, người ta cạo đuôi cá chuối làm thuốc, một vị thuốc dân gian quý hiếm[1].
Câu cá chuối tổ, ngoài cách câu rê, người ta còn dùng câu thả. Bóc một bẹ chuối hột to, hoặc bẹ chuối hột nhỏ thì buộc hai, ba bẹ dồn một, lấy lưỡi câu có dây câu to đậm buộc chặt vào giữa bẹ chuối. Dây câu buông dài độ một gang tay. Lưỡi câu mắc mồi nhái qua sống lưng, để nhái không thể bò lên bẹ chuối, cũng không dễ bị các loài cá rỉa, đứt làm mất  mồi. Chập tối, thả bẹ chuối xuống ao, hồ, mờ sáng vớt bẹ chuối lên kèm theo con cá chuối to tướng. Có con còn sống giãy giụa. Có con đã chết vì nuốt phải mồi to, bị nghẹt thở. Song cách câu thả không chủ động bằng câu rê. Cá không bị con mồi kích thích, thường cắn chân nhái lôi đi khắp ao. Lắm khi vớt bè chuối lên, bị mừng hụt, chỉ còn trơ cái lưỡi câu!
Hoàng Tuấn Phổ
(Rút từ "Văn hóa đánh bắt chim thú, tôm cá ở Thanh Hóa-trước 1945-Hoàng Tuấn Phổ-NXB Khoa học xã hội-2004)



[1] Chữa hóc xương cá.

Friday, July 4, 2014

Piña colada - Món "đuôi gà trống" tuyệt hảo



Piña colada là một loại thức uống tuyệt hảo có nguồn gốc từ Puerto Rico. Puerto Rico là xứ nói tiếng Spanish, vậy nên, thứ “đuôi gà trống” (tức là cocktail) này được đọc là /Pi-nha Kô-la-da/, dân sính English thì đọc là /piːnəkɵˈlɑːdə/. Piña là dứa, thơm hay khóm tùy vùng ở Việt Nam; Colada là ép, nặn hay vắt. Vậy nên, thành phần của nó gồm rum, nước cốt dừa, nước ép dứa và nước đá. Trên thực tế, tồn tại vài giả thuyết về sự ra đời của Piña colada (cái ni cứ hỏi anh Google). Có điều, đây được xem là một sáng tạo đáng tự hào và từ năm 1978, Piña colada được xem là “nước giải khát quốc gia” của Puerto Rico. Từ năm 1979, sau khi Rupert Holmes phát hành bản Escape – được phổ biến bằng tên gọi khác là "The Piña Colada Song" thì thứ nước uống đầy đam mê này trở nên vô cùng nổi tiếng và phủ sóng toàn thế giới.
Ca khúc Escape do Rupert Holmes trình bày
Dĩ nhiên, Piña colada dễ phổ biến còn nhờ thành phần dễ kiếm và phương pháp pha chế đơn giản. Theo hướng dẫn của José L. Díaz de Villegas thì Piña colada được pha chế như sau:
“Đổ chung 90ml nước cốt dừa, 180ml nước dứa ép, 45ml rum trắng vào máy xay sinh tố hoặc bình lắc cùng với nước đá rồi xay hoặc lắc thật nhuyễn. Rót là cốc, trang trí bằng một lát dứa và một quả anh đào”
Nếu hổng tìm thấy rum trắng, có thể dùng rum sẫm (tức là rum đen, rum nâu hoặc rum đỏ). Dĩ nhiên là vị sẽ hơi khác, ví như rum đỏ thì có mùi vị của mật.
Hình bên là chai Malibu Rum có thể dùng pha chế Staten Island Ferry. Có bán vô thiên lủng ở các siêu thị như Fivimart hoặc C to. Giá 347.000 đồng.
Nếu hổng thích cầu kỳ như trên thì có thể thay thế bằng Staten Island Ferry, thứ thức uống có mùi giống hệt Piña colada. Staten Island Ferry được pha chế bằng nước đá, nước ép dứa và Malibu Rum. Chỉ việc lần lượt bỏ đá, rót rượu, rót nước dứa vào ly rồi quấy lên là xong.
Jeff tổng hợp từ internet và kinh nghiệm cá nhân.